सियोल ।

मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीच ऐतिहासिक शान्ति समझदारी बनेसँगै अब विश्वको ध्यान कोरियाली प्रायद्वीपको तनावतर्फ मोडिन थालेको छ। दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति ली जे–म्युङले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई उत्तर कोरियासँगको कूटनीतिक गतिरोध अन्त्य गर्दै शान्ति स्थापनाका लागि सक्रिय भूमिका खेल्न आग्रह गर्नुभएको छ।

फ्रान्समा सम्पन्न जी–७ (G7) शिखर सम्मेलनका क्रममा दुई राष्ट्रप्रमुखबीच उत्तर कोरियाली मुद्दा र द्विपक्षीय सुरक्षाबारे विस्तृत छलफल भएको दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपति कार्यालय (ब्लु हाउस) ले बुधबार विज्ञप्तिमार्फत जनाएको छ।

वार्ताका मुख्य बुँदाहरू र ट्रम्पको प्रतिबद्धता

द्विपक्षीय भेटका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले अन्तर–कोरियाली सम्बन्धको पछिल्लो अवस्था र सुरक्षा चुनौतीबारे चासो व्यक्त गर्नुभएको थियो।

• सियोलको अपेक्षा: राष्ट्रपति लीले अमेरिका र इरानबीच हुन लागेको सम्झौताको स्वागत गर्दै ट्रम्पको कूटनीतिक कौशलको प्रशंसा गर्नुभयो। सोही अनुरूप उत्तर कोरियाली मुद्दाको शान्तिपूर्ण समाधानका लागि पनि अमेरिकाले नै नेतृत्व लिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

• वासिङ्टनको संकेत: जवाफमा राष्ट्रपति ट्रम्पले उत्तर कोरियासम्बन्धी समस्या समाधानका लागि काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुभएको छ।

• संवाद ब्युँतिने अड्कलबाजी: अमेरिका र इरानले आउँदो शुक्रबार औपचारिक समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने तयारी गरिरहँदा ट्रम्पले सन् २०१८ मा सिङ्गापुरमा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ–उनसँग भएको ऐतिहासिक शिखर वार्ताको तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा पुनः सेयर गर्नुभएको छ। यसले वासिङ्टन–प्योङयाङ संवाद पुनर्जीवित हुन सक्ने सङ्केत गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

जटिल बन्दै उत्तर कोरियाको नीति र नयाँ भू-राजनीति

दक्षिण कोरियामा हालै निर्वाचित राष्ट्रपति ली जे–म्युङले आफ्ना पूर्ववर्ती राष्ट्रपति युन सुक येओलको तुलनामा उत्तर कोरियाप्रति अपेक्षाकृत नरम र संवादमुखी नीति अपनाउनुभएको छ। यद्यपि, प्योङयाङको रवैया भने अझै कठोर देखिन्छ:

अपरिवर्तनीय आणविक राष्ट्र: उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियालाई औपचारिक रूपमा आफ्नो ‘सबैभन्दा शत्रुतापूर्ण शत्रु’ को संज्ञा दिएको छ। आफूलाई ‘अपरिवर्तनीय आणविक राष्ट्र’ घोषणा गर्दै उसले तत्काल वार्ताप्रति कुनै चासो देखाएको छैन।

रुस र चीनसँग बलियो बन्दै प्योङयाङको सम्बन्ध

विशेषज्ञहरूका अनुसार निकट भविष्यमै किम जोङ–उन र ट्रम्पबीच प्रत्यक्ष भेटवार्ता हुने सम्भावना निकै कम छ। सियोलस्थित युनिभर्सिटी अफ नर्थ कोरियन स्टडीजका पूर्व अध्यक्ष याङ मु–जिनका अनुसार उत्तर कोरियालाई अहिले अमेरिकासँग संवादमा बस्नुपर्ने कुनै स्पष्ट स्वार्थ देखिँदैन, किनकि उसले आफ्नो कूटनीतिक दायरा बदलिएको विश्व राजनीतिमा फराकिलो बनाइसकेको छ:

• रुससँग सैन्य साझेदारी: युक्रेन युद्धमा रुसलाई सैनिक तथा हतियार सहयोग उपलब्ध गराएको आरोप खेपिरहेको उत्तर कोरियाको मस्कोसँगको सम्बन्ध इतिहासकै बलियो मोडमा पुगेको छ।

• चीनको मौन समर्थन: हालै चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले प्योङयाङको भ्रमण गर्नुभएको थियो। सो भेटअघि सीले बेइजिङमा ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग छुट्टाछुट्टै वार्ता गर्नुभएको थियो। प्योङयाङ र बेइजिङले जारी गरेका आधिकारिक वक्तव्यमा उत्तर कोरियाले आणविक हतियार त्याग्नुपर्ने विषय उल्लेख नगरिनुले चीनले उत्तर कोरियाको आणविक हैसियतप्रति मौन समर्थन जनाएको विशेषज्ञहरूको विश्लेषण छ।

यस्तो जटिल परिस्थितिमा ट्रम्प प्रशासनले उत्तर कोरियालाई पुनः वार्ताको टेबुलमा कसरी ल्याउँछ भन्ने कुरा आगामी कूटनीतिक कदमहरूले प्रष्ट पार्नेछन्।